Newsletter
Wyszukaj

historia

Historia powstania Galerii Miejskiej Arsenał, wcześniej przez wiele lat Biura Wystaw Artystycznych w Poznaniu, sięga końca lat czterdziestych. W 1947 roku Związek Zawodowy Polskich Artystów Plastyków (ZZPAP) wysunął propozycję utworzenia centralnej instytucji wystawienniczej z delegaturami na terenie całego kraju, zwracając się z tym wnioskiem do Ministerstwa Kultury i Sztuki. Ich zadaniem, wzorem przedwojennego Instytutu Propagandy Sztuki i Towarzystwa Szerzenia Sztuki Polskiej wśród Obcych, miało być popularyzowanie i upowszechnianie plastyki na terenie całego kraju, jak również wymiana doświadczeń z zagranicą. Już w maju 1949 roku powstająca instytucja otrzymała nazwę Centralne Biuro Wystaw (CBW), a później Centralne Biuro Wystaw Artystycznych (CBWA). W tym czasie podlegało ono Ministerstwu Kultury i Sztuki”*1. W końcu 1949 roku Centralne Biuro Wystaw Artystycznych przejęło wszystkie istniejące salony związkowe. W Poznaniu delegatura warszawskiej centrali – Oddział CBWA – powstała jako jedna z pierwszych (po Katowicach, Krakowie i Bydgoszczy) w grudniu 1949 roku, przemianowana z Salonu Sztuk Plastycznych przy Al. Marcinkowskiego 28 (obecnie kino „Gwiazda”). Funkcję kierownika nowo powstałego Biura Wystaw pełnił nadal Zygfryd Wieczorek (do sierpnia 1954 roku), następnie Bronisława Malukow-Danecka (do 1956 roku), Leokadia Malinowska (do 1957 roku) i Rut Ponińska. W Salonie CBWA przy Al. Marcinkowskiego 28 odbyło się około 50 wystaw. Niejednokrotnie ze względu na szczupłość miejsca łączono wystawy w Salonie CBWA, który nie mógł pomieścić wszystkich prac (dotyczyło to zwłaszcza dorocznych przeglądów okręgowych ZPAP i niektórych wystaw ogólnopolskich), z prezentacjami w siedzibach ZPAP Okręgu Poznańskiego przy ul. 27 Grudnia 4 i od 1954 roku przy Pl. Wolności 4, niekiedy również w Klubie MPiK przy ul. Ratajczaka 39. Ponadto dominowały wystawy indywidualne, m.in. pośmiertne wystawy Zdzisława Eichlera (styczeń 1950), Adama Hannytkiewicza (luty 1952) i Jana Spychalskiego (grudzień 1956), jubileuszowa wystawa Bronisława Bartla z okazji 50-lecia twórczości (październik 1956), wystawa rysunków i drzeworytów Franciszka Burkiewicza (listopad 1954), wystawa rzeźby i rysunków Józefa Kaliszana oraz malarstwa i rysunków Andrzeja
Matuszewskiego (czerwiec 1955), retrospektywna wystawa Alfreda Lenicy (wrzesień 1955) oraz wystawa prac Zbigniewa Kaji i Józefa Stasińskiego (luty 1956). W repertuarze Salonu odcisnął także swoje piętno „duch czasu” pierwszej połowy lat pięćdziesiątych. Dopiero na fali „odwilży”, począwszy od połowy lat pięćdziesiątych dokonały się zmiany i do głosu doszły ożywcze prądy przekreślające socrealistyczną doktrynę w sztuce. Do ważniejszych na tym polu wydarzeń należały m.in. wystawa Grupy „4 F + R” połączona z pokazem obrazów Jana Spychalskiego (styczeń 1956), wystawa zbiorowa Heleny Mindak-Michałowskiej, Karola Jóźwiaka, Zenona Kaczmarkiewicza i Andrzeja Kandziory (wrzesień 1956), wystawa trzech grup awangardowych – „55” z Warszawy, „St – 53” z Katowic i „R – 55” z Poznania (styczeń-luty 1957) oraz wystawa zbiorowa Józefa Fliegera, Alfonsa Gielniaka i Andrzeja Kurzawskiego (kwiecień 1957). Na inaugurację nowej siedziby CBWA (w Odwachu) otwarto w dniu 24 listopada 1957 roku „wystawę jesienną” Okręgu Poznańskiego. W dalszym ciągu organizowano pokazy środowiskowe, m.in. Grupy „R – 55” (grudzień 1957) czy rzeźby Okręgu Poznańskiego (październik 1959), oraz liczne prezentacje indywidualne, m.in. jubileuszową wystawę Jana Mrozińskiego z okazji 50-lecia pracy twórczej (styczeń 1958), wystawę Tadeusza Walkowskiego (styczeń 1958), retrospektywną wystawę Leona Dołżyckiego (marzec 1958), wystawę rzeźby Marii Chudoby-Wiśniewskiej (czerwiec 1958), pośmiertną wystawę Karola Mondrala (sierpień 1959), wystawę rzeźby Aliny Szapocznikow (kwiecień 1960), wystawę malarstwa Wacława Taranczewskiego (grudzień 1960) oraz wystawę malarstwa i grafiki Jana Berdyszaka (luty 1962). Ponadto większa otwartość granic i coraz liczniejsze kontakty ze sztuką zachodnią zaowocowały od końca dekady lat pięćdziesiątych takimi wystawami, jak „50 lat malarstwa weneckiego” (luty 1958), wystawa współczesnej plastyki norweskiej (czerwiec 1959) i wystawa współczesnej grafiki włoskiej (listopad 1959). Dopiero w kwietniu 1959 roku CBWA otrzymało pierwszy statut. W kolejnych latach w zasadniczych kwestiach statut nie uległ zmianom. W latach 1959-1962 w zachodniej części zabudowy wewnętrznej Starego Rynku powstał nowoczesny pawilon na miejscu arsenału miejskiego (wg projektu Jana Cieślińskiego i Zbigniewa Zielińskiego, przy współpracy W. Milewskiego i Z. Skupniewicza, realizacja: R. Powólanka, Z. Lutomski). W tym dawnym budynku, wzniesionym w drugiej połowie XVI wieku, mieściły się wcześniej jatki chlebowe i kramy z płótnem, a od XVII wieku zaczęto go użytkować jako arsenał miejski – przebudowany w XIX wieku, zniszczony został w
1945 roku*2. Dzięki inicjatywie poznańskiego środowiska plastycznego nowo wybudowany pawilon przekazany został na cele wystawiennicze CBWA. Przeniesienie biura wystawowego do nowych pomieszczeń zbiegło się w czasie z decentralizacją CBWA w 1962 roku. Nowa galeria podlegała odtąd władzom miejskim i otrzymała nazwę Biura Wystaw Artystycznych „Arsenał”. Ten nowoczesny w formie pawilon, posiadający trzy obszerne sale ekspozycyjne o łącznej powierzchni 660 m2, rozwiązał po wielu latach trudności lokalowe poznańskiego wystawiennictwa w dziedzinie plastyki. W pierwszym okresie istniał podział w funkcjonowaniu pawilonu. Dwie sale na piętrze użytkowało Biuro Wystaw Artystycznych, natomiast dolna sala ekspozycyjna przeznaczona była na Galerię ZPAP, którą od 1964 roku do końca lat sześćdziesiątych prowadziła Hanna Grygiel-Pietraszak. W Galerii związkowej organizowano ekspozycje – przeważnie prezentacje indywidualne poznańskich artystów – w odstępach miesiąca lub dwóch, do których wydawano niewielkie katalogi. Po zaprzestaniu około 1980 roku działalności Galerii ZPAP jej pomieszczenie przejęło BWA. Na parterze znajdował się także Klub Plastyka (funkcjonował do początku lat dziewięćdziesiątych), który stanowił przez wiele lat ważne miejsce spotkań poznańskiego środowiska artystycznego. Również na parterze, w wydzielonej części sali od strony ul. Wrocławskiej, w latach 1966-1974 funkcjonował pod egidą ZPAP – Salon Sztuki Współczesnej „ARPO” (później także Zakłady Artystyczne ZPAP). Jako samodzielna instytucja, Biuro Wystaw Artystycznych – niezależne od warszawskiej centrali – stało się oficjalną galerią miasta, nastawioną na prezentację środowiska poznańskiego w formie wystaw indywidualnych (także pośmiertnych) i zbiorowych na dorocznych salonach wiosennych i jesiennych, prezentację poszczególnych Sekcji Artystycznych ZPAP i ugrupowań twórczych. Pierwszą wystawą w nowym pawilonie, w całości jeszcze nieukończonym, był „Salon Wiosenny ‘62″, który otwarto bez części oficjalnej w dniu 20 kwietnia 1962 roku (Wielki Piątek przed Wielkanocą). W prezentacji wzięło udział prawie 70 artystów – członków ZPAP Okręgu Poznańskiego. Uroczyste otwarcie nowo przejętego gmachu zaplanowano na „Salon Jesienny ‘62″. Na wystawie, której towarzyszył dwuczęściowy katalog ze wstępem Zdzisława Kępińskiego, swoje prace prezentowało ponad 100 artystów, w tym ponad 20 specjalnie z tej okazji zaproszonych, związanych wcześniej z Poznaniem, m.in. Tadeusz Brzozowski, Leon Dołżycki, Erwin Elster, Józef Gosławski, Doreen Heaton-Potworowska, Alfred Lenica, Henryk Musiałowicz, Teresa Pągowska, Stanisław Szczepański, Wacław Taranczewski,  Stanisław Teisseyre i Olgierd Truszyński*3. Niemal od początku często stosowaną praktyką, wynikającą z układu trzech samodzielnych pomieszczeń, była jednoczesna prezentacja dwóch lub trzech artystów uprawiających niejednokrotnie odmienne dyscypliny plastyczne (np. malarstwo, rzeźba, grafika). Odtąd też, poza tradycyjnymi dyscyplinami sztuki, nowy pawilon poznańskiego BWA dawał możliwość prezentacji obiektów architektury wnętrz, mebli,form przemysłowych, tkanin itd. Mógł też pomieścić nie tylko znacznie większą ilość eksponatów, ale i obiekty o większych gabarytach, np. rzeźbę ponadnaturalnych rozmiarów, malarstwo wielkoformatowe, później asemblaż, a w ostatnich latach instalacje. Funkcję kierownika BWA „Arsenał” pełnił kierownik CBWA Bartłomiej Kurka (do 1965 roku), a później Maciej Żuralski (1965-1971), Izabela Jasiecka, Jerzy Bąk, Krystyna Rypińska (1973-1977) i Krystyna Nowakowska (1978-1992). Od początku powstania BWA aranżacjami plastycznymi wystaw zajmował się Mieczysław Skrobacki (do początku lat  siedemdziesiątych) i Józef Bock
(do drugiej połowy lat dziewięćdziesiątych). Równocześnie przez wiele lat stale współpracowali w tym zakresie Antoni Rzyski i Jerzy Nowakowski. W przeciągu stosunkowo krótkiego czasu pojawiły się nowe cykliczne imprezy, których liczba wzrastała w kolejnych latach. W 1965 roku zorganizowano I Ogólnopolską Wystawę Młodej Grafiki (wspólnie z ZPAP). Do 1987 roku odbyło się w odstępach cztero- lub pięcioletnich sześć edycji tych imprez, które miały na celu wyłonienie ciekawych indywidualności twórczych przyjmowanych w poczet ZPAP. Wśród stypendystów znaleźli się m.in. Lucjan Mianowski i Leszek Kostecki (1965), Urszula Bąk, Grzegorz Marszałek i Józef Drążkiewicz (1973), Grzegorz Nowicki, Jacek Papla, Krystyna Piotrowska i Andrzej Załecki (1978), Mirosław Pawłowski i Andrzej Pepłoński (1984). W 1969 roku odbyła się pierwsza edycja Międzynarodowego Salonu Fotografii Artystycznej „Foto-Expo”. Rok później prezentowano laureatów I Międzynarodowego Biennale Grafiki w Krakowie, po czym w dekadzie lat siedemdziesiątych regularnie odbywały się pokazy zwycięzców pod nazwą Klubu Laureatów Międzynarodowego Biennale Grafiki. Niezwykle obfity w nowe inicjatywy był rok 1973. W tym roku rozpisany został I Konkurs Malarski im. Jana Spychalskiego przez Zarząd Okręgu Poznańskiego ZPAP oraz Wydziały Kultury Urzędu Miasta i Urzędu Wojewódzkiego. Nadano mu imię Jana Spychalskiego, poznańskiego malarza, zaliczanego do nurtu surrealistycznego. Laureatami tych konkursów byli m.in. Ildefons Houwalt (1973, 1975), Jan Piasecki i Lech Ratajczyk (1973), Jan Berdyszak, Irena Brzozowska-Flieger i Dobrochna Jurczak-Świtka (1975), Jan Wojciech Malik, Andrzej Popiak i Jan Chrzciciel Stokfisz (1977), Andrzej Maciej Łubowski i Norbert Skupniewicz (1978), Danuta Waberska, Jacek Gulczyński i Bogdan Wegner (1980), Paweł Łubowski, Jerzy Michalski, Andrzej Okińczyc i Bogdan Wojtasiak (1981), Zygmunt Gromadziński i Barbara Kostecka (1983), Jerzy Oleksiak  (1984), Henryk Starikiewicz (1984, 1987), Leszek Waberski i Włodzimierz Mazanka (1985) oraz Jarosław Miklasiewicz (1987). Również w 1973 roku wraz z wystawą Jana Lenicy (plakaty, rysunki, filmy) zapoczątkowano giełdy plakatów, które były pierwszymi tego typu inicjatywami w skali ogólnopolskiej. Później przemianowane zostały na Ogólnopolskie Giełdy Plakatów (do 1992 roku odbyło się dwadzieścia jeden edycji) i towarzyszyły licznym ekspozycjom monograficznym poświęconym problematyce plakatu, organizowanym już od połowy lat sześćdziesiątych przez poznańskie BWA, np. „Plakat francuski – od Toulouse Lautreca do naszych dni” (1966), „Plakat japoński” (1966), „Plakat – Waldemar Świerzy”
(1968), „Polski plakat teatralny” (1975), „Plakaty – Zbigniew Kaja” (1976), „Grafika i plakat – Grzegorz Marszałek” (1977), „Polski plakat socrealistyczny” (1978), „Plakat – Eugeniusz Get-Stankiewicz i Jan Jaromir Aleksiun” (1980), „Plakat – Rosław Szaybo” (1981), „Współczesny plakat japoński” (1982), „Plakaty Andrzeja Pągowskiego” (1982), „Plakat Mieczysława Górowskiego” (1984), „Plakat angielski ze zbiorów A. Mabey” (1986), „Barok i asceza. Plakat polski z lat 1955-1985″ (1987), „Plakat po francusku” (1991) i „Klaus Staeck – plakaty” (1992). Także w 1973 roku odbyła się wystawa poznańskiego okręgu Sekcji Rzeźby ZPAP pod nazwą „Małe formy rzeźbiarskie”, która w 1974 roku przybrała charakter Ogólnopolskiej Wystawy Małych Form Rzeźbiarskich, a od 1977 roku stała się imprezą cykliczną pod nazwą Biennale Małych Form Rzeźbiarskich. W ramach kolejnych edycji wręczane są Grand Prix Ministra Kultury i Sztuki, Medale i Nagrody (do 1998 roku – jedenaście edycji), które otrzymali m.in. Anna Krzymańska (1977, 1991), Jan Bakalarczyk (1977), Józef Kopczyński i Józef Petruk (1979), Zuzanna Pawlicka i Danuta Haremska (1981), Giotto Dimitrow i Alojzy Piątkowski (1989), Adam Uczułka (1991), Kazimierz Sita i Krzysztof Jakubik (1993), Mariola Kalicka-Królczyk (1995) oraz Benedykt Kasznia i Mieczysław Chojnacki (1998). Od 1980 roku dawne wystawy mebli artystycznych przemianowane zostały na Międzynarodowe Triennale Mebla, których odbyły się trzy edycje. W latach 1989-1991 w poznańskim BWA odbyły się ostatnie trzy edycje (XX-XXII) Pokonkursowych Wystaw na najlepszą grafikę i rysunek im. Jana Wronieckiego (do tej pory odbywały się w Klubie MPiK). Do najnowszych cyklicznych imprez organizowanych w poznańskiej Galerii Miejskiej należą I Biennale Małych Form Fotograficznych (1993), I Biennale Fotografii Polskiej („Pola indywidualności” – 1998) i I Ogólnopolskie Biennale Grafiki Studenckiej (1999). Organizowanie wystaw cyklicznych, związanych najczęściej z określoną dyscypliną sztuki czy grupą zawodową twórców, na stałe wpisanych w kalendarz imprez, stanowi ważną pozycję Galerii. Pozwalają one wyjść poza krąg lokalnego środowiska i zaistnieć szerzej na terenie kraju i poza jego granicami. Obok tych imprez ważne miejsce w repertuarze poznańskiego Biura Wystaw Artystycznych nadal zajmują wystawy indywidualne artystów polskich i środowiska poznańskiego. Szczególnie dużym zainteresowaniem cieszą  się wystawy znanych twórców, jak Władysława Hasiora,

którego wystawę w 1977 roku zwiedziło ponad 13 tysięcy osób. Duże powodzenie, jak również wysoką rangę artystyczną miały indywidualne prezentacje m.in. Eugeniusza Markowskiego (5 wystaw w latach 1962-1994),

Piotra Potworowskiego (1963, 1996), Stanisława Szczepańskiego (1964), Bronisława Wojciecha Linkego (1966), Tadeusza Jackowskiego (1966, 1980, 1997), wspomnianego już Władysława Hasiora (1967, 1989 i wspólnie

z Camielem van Breedamem w 1991 roku), Zbigniewa Lutomskiego (1967, 1980), Lucjana Mianowskiego (1967, 1980), Kiejstuta Bereźnickiego (1967, 1983, 1995), Zdzisława Beksińskiego (1968, 1990), Józefa Gielniaka

(1968, 1982), Konrada Srzednickiego (1969, 1980), Wacława Taranczewskiego (1970, 1979), Jerzego Krawczyka (1972), Aliny Szapocznikow (1976), Jerzego Nowosielskiego (1976, 1996), Łukasza Korolkiewicza (1977,

1994), Macieja Szańkowskiego (1978, 1998), Andrzeja Nowackiego (1979), Jacka Waltosia (1980, 1996), Tadeusza Brzozowskiego (1981, 1994), Edwarda Dwurnika (1983), Jonasza Sterna (1983), Jerzego Dudy-Gracza

(1986), Kazimierza Mikulskiego (1987, 1999), Zbysława Maciejewskiego (1988), Jana Tarasina (1988), Janiny Kraupe-Świderskiej (1988), Adama Myjaka (1989), Marka Żuławskiego (1989), Jana Marii Szancera (1989),

Jarosława Modzelewskiego (1992), Józefa Szajny (1992), Jana Dobkowskiego (1993), Romana Cieślewicza (1993), Grzegorza Klamana (1994, 1998), Marii Jaremy (1994), Romana Opałki (1996), Jana Cybisa (1996),

Teresy Pągowskiej (1996), Stasysa Eidrigeviciusa (1987, 1996), Wacława Szpakowskiego (1997) i Tadeusza Kantora (1998). Zdecydowanie najwięcej miejsca od momentu powstania Biura Wystawa Artystycznych zajmują

wystawy indywidualne artystów środowiska poznańskiego. Są to m.in. Franciszek Burkiewicz (siedem wystaw w latach 1962-1996), Józef Kaliszan (1962, 1976, 1982), Barbara Kostecka (1962, 1990), Józef Krzyżański

(5 wystaw w latach 1962-1982), Ildefons Houwalt (siedem wystaw w latach 1963-1997), Olgierd Truszyński (1963, 1969, 1991), Andrzej Kandziora (1963, 1970, 1973), Jan Berdyszak (8 wystaw w latach 1964-1998),

Zbigniew Kaja (1964, 1976, 1985), Józef Myszkowski (1965, 1968), Andrzej Jeziorkowski (1968, 1973, 1978), Józef Flieger (1969, 1975, 1992), Jan Piasecki (1969, 1978), Anna Cyronek-Kalinowska (cztery wystawy

w latach 1970-1999), Zbigniew Staszyszyn (1970, 1972, 1979), Józef Kopczyński (1970, 1992), Andrzej Kurzawski (1970, 1977, 1997), Tadeusz Kalinowski (pięć wystaw w latach 1971-1994), Jan Świtka (cztery

wystawy w latach 1971-1987), Norbert Skupniewicz (sześć wystaw w latach 1971-1998), Irena Brzozowska-Flieger (1972, 1978, 1994), Jerzy Jękot (sześć wystaw – działań parateatralnych w latach 1973-1988), Lech

Ratajczyk (1974, 1992), Wojciech Surdacki (1974, 1979, 1988), Jacek Rybczyński (1974, 1977), Helena Mindak-Michałowska (1974, 1990), Mariola Kalicka-Królczyk (1974, 1981), Andrzej Maciej Łubowski (cztery

wystawy w latach 1975-1995), Józef Stasiński (1975, 1977, 1979), Jerzy Piotrowicz (pięć wystaw w latach 1976-1999), Izabella Gustowska (cztery wystawy w latach 1978-1997), Jerzy Joachimiak (1978, 1999),

Stefan Wojnecki (1978, 1999), Bogdan Wegner (1979, 1992), Wojciech Müller (1979, 1992), Dobrochna Jurczak-Świtka (1979, 1989), Andrzej Okińczyc (1980, 1987), Piotr Kurka (1993, 1996), Leszek Knaflewski

(1993, 1996). Ogółem w pawilonie „Arsenału” zorganizowano około tysiąca wystaw. Biuro Wystaw Artystycznych spełnia także ważną rolę w gromadzeniu dokumentacji współczesnego życia artystycznego, przechowując

materiały prasowe i fotograficzne, teczki poszczególnych wystaw, katalogi i inne wydawnictwa związane z działalnością Biura. Od połowy lat osiemdziesiątych BWA przy współpracy z Biblioteką Raczyńskich w

Poznaniu dokonuje także zapisów na taśmie wideo w formie rozmów – wywiadów z zasłużonymi artystami Poznania. W latach dziewięćdziesiątych nastąpiły kolejne zmiany na stanowisku kierowniczym, w 1992 roku

odeszła na emeryturę Krystyna Nowakowska i od tego roku zaczęto wyłaniać dyrektora w konkursie ogłaszanym przez Władze Miasta. Stanowisko to objął Mariusz Rosiak, który sprawował tę funkcję do 1997 roku, zaś

od tego czasu funkcję dyrektora Galerii Miejskiej „Arsenał” pełni Wojciech Makowiecki. Ponadto zgodnie z uchwałą Rady Miasta Poznania z dnia 20 stycznia 1998 roku dotychczasowemu BWA „Arsenał” nadano nazwę

Galerii Miejskiej „Arsenał” w Poznaniu. Na podstawie tej uchwały dokonano również aktualizacji Statutu Galerii, dostosowując go „do zmienionych przepisów określających podstawy prawne funkcjonowania

instytucji kultury” i uwzględniając nowe cele oraz warunki działania w przeobrażonej rzeczywistości*4. W latach 1990-1992 działała Galeria Grafiki i Plakatu „Aneks”, którą prowadził Wojciech Makowiecki. Do

1993 roku Galeria „Rama – Aneks”, prowadzona przez Wojciecha Makowieckiego i Anetę Marcinkowską. Tę niewielką galerię, wydzieloną w dolnej sali ekspozycyjnej od strony ul. Wrocławskiej, powołano z myślą o

kameralnych prezentacjach przede wszystkim grafiki, rysunku i plakatu. Poza artystami polskimi (m.in. Krzysztof Wieczorek, Karol Bąk, Robert Bartel, Elżbieta Radzikowska, Jacek Wolny, Krzysztof Molenda,

Bożena Kopij), prezentowali swoje prace także artyści z Pragi i Bratysławy (m.in. Hana Čapova, Karel Demel, Ladislav Kuklik). W 1997 roku pojawił się w „Arsenale” nowy cykl wystawienniczy zatytułowany

„Artyści Poznania – przypomnienia”, ukazujący fragment dorobku poznańskich twórców. Ten cykl realizowany był w Sali Kameralnej, niewielkim wydzielonym na górze pomieszczeniu, znajdującym się na końcu sali.

Przedstawiono m.in. prace Zdzisława Kępinskiego (1997), Jana Piaseckiego (1998), Fortunaty Obrąpalskiej (1999). W latach dziewięćdziesiątych program wystawienniczy Galerii został ukierunkowany na sztukę

nową, aktualną. O takim obliczu „Arsenału” zaczęły decydować wystawy obiektów, instalacji i nowych mediów, mniej natomiast było prezentacji grafiki, tradycyjnej rzeźby czy malarstwa. Wystawy Piotra Kurki,

Grzegorza Klamana, Vladimira Skody, Romana Opałki, Kwiekulik czy Andrzeja Syski zaczęły budować jej rangę w Polsce. Rozpoczęto też w 1998 roku realizować nowy cykl ukazujący w obszernej prezentacji

najważniejsze galerie w Polsce (Galeria Biała z Lublina, ZDERZAK z Krakowa, z Poznania – Galeria Polony, AT, ABC Gallery).

Przypisy
1.J. Krzymuska, Centralne Biuro Wystaw Artystycznych, [w:] Polskie życie artystyczne w latach 1945-1960…, Praca zbiorowa pod redakcją Aleksandra Wojciechowskiego, Wrocław-Warszawa-Kraków 1992, s. 253-254.
2.Poznań – Przewodnik, pod redakcją Henryka Kondzieli i Teresy Ruszczyńskiej, Poznań 1968, wyd. II, s. 51.
3.Poznański „Arsenał” otwarty, „Gazeta Poznańska” 1962 nr 263 z dnia 5.XI; [wch], Arsenał i Salon Jesienny – otwarte, „Głos Wielkopolski” 1962 nr 264 z dnia 6.XI; J. Juszczyk, Z sal wystawowych. Salon dobrej

prognozy, „Gazeta Poznańska” 1962 nr 274 z dnia 17-18.XI.
4.Uzasadnienie do uchwały Nr LXVIII/496/II/98 Rady Miasta Poznania z dnia 20 stycznia 1998 r. w sprawie zmiany nazwy Biura Wystaw Artystycznych w Poznaniu oraz nadania nowego statutu (dokument w posiadaniu Galeri Miejskiej „Arsenał” w Poznaniu).
Bibliografia

1. G. Dziamski, Instytucje i imprezy artystyczne, [w:] Sztuki plastyczne w Poznaniu 1945-1980, praca zbiorowa pod redakcją Teresy Kostyrko, Poznań 1987, s. 39.
2. Kiedy wreszcie sprawa budowy salonu CBWA w Poznaniu zostanie ostatecznie zadecydowana? Brak pomieszczeń uniemożliwia organizację wystaw artystycznych, „Express Poznański” 29.III.1953.
3. (m. k.), O trudnościach placówek kulturalnych i innych problemach Starego Miasta, „Gazeta Poznańska” z dnia 1.XII.1955.
4. Podaję za: J. Krzymuska, op. cit., s. 255.
5. J. Juszczyk, Z sal wystawowych. Wiosenny przegląd w „Arsenale”, „Gazeta Poznańska” 1962 nr 105 z dnia 4.V, s. 3.
6. „Express Poznański” 1962 nr 125 z dnia 29.V.

 

Wystawy w Galerii Miejskiej „Arsenał” w l. 2000 – 2012  realizowane były  w kilku blokach programowych.

I . Wystawy monograficzne artystów środowiska poznańskiego
Celem wielkich, przeglądowych prezentacji jest podsumowanie dotychczasowej twórczości. Towarzyszą im publikacje, zazwyczaj w formie albumu, o charakterze monografii. Dotychczas, od 1997 roku, zrealizowano w tym cyklu  23 wystawy, m.in. Izabelli Gustowskiej, Względne cechy podobieństwa II, L’Amour Passion (2000); Andrzeja Bereziańskiego 1939 – 1999, Próba retrospektywy  (2003);  Bronisława Schlabsa (2006); Andrzeja Pepłońskiego, Nie-powtórzenia (2007); Adama Garnka (2009), Lucjana Mianowskiego (2011).

II. Festiwale twórczości wielkich twórców środowiska plastycznego Poznania.
Celem tego cyklu jest przedstawienie dorobku artysty związanego z Poznaniem,  jednocześnie w kilku galeriach miasta i nadanie temu wydarzeniu charakteru festiwalu, święta, specjalnego oglądania sztuki. Wystawom towarzyszą obszerne 200 – 350-stronicowe publikacje, stanowiące najważniejsze pozycje w biografii artystów. Na premierę festiwali wybrano Rodzinę Leniców, których twórczość była pokazywana w najważniejszych przestrzeniach wystawowych  Poznania: Muzeum Narodowym (Jan Lenica), Galeria „Arsenał”, CK „Zamek”, ABC Gallery (Alfred Lenica), Galeria „Profil” (Danuta Konwicka) – 2002 r. Jan Berdyszak był kolejnym artystą, którego zaproszono do następnej prezentacji (2006). Pokazywany był równocześnie w sześciu galeriach, w każdej z innym  problemem wybranym z obszernego dzieła twórcy. W 2008 roku zaprezentowano  retrospektywę Andrzeja Kurzawskiego, a w 2009 z okazji setnej rocznicy urodzin odbył się Festiwal Tadeusza Kalinowskiego, pokazywany wyborem prawie 200 prac w Muzeum Narodowym, „Arsenale”, Galerii EGO i Art Stations Foundation.

III. Prezentacje artystycznych dokonań wybitnych polskich oraz zagranicznych artystów.
W tym cyklu pokazywani są twórcy z kręgu nowatorskich poszukiwań albo w ujęciu retrospektywnym (Maria Pinińska-Bereś /1931 – 1999/  – 2000; Republika Bananowa – 2008); w prezentacji wybranego problemu (Wolf  Vostell  Television – 2002, Jan Berdyszak, Powłoki – 2004), czy aktualnych dokonań (Zbigniew Libera, Mistrzowie i pozytywy – 2006, Katarzyna Górna, Happy Birthday – 2007 ). Ten program obejmuje również  interesującą sztukę z mało rozpoznanych regionów świata. W 2003 roku pokazywane było malarstwo Tomio Matsudy z Japonii, w 2005 Sześć śladów pędzla pokazujące współczesnych malarzy z Chin, w 2006 – sztuka ze Skandynawii. W 2010 swój projekt Malost zaprezentował publiczności David Černý.

IV. Wystawy tematyczne/problemowe.
Budowanie tego cyklu rozpoczęła w 2001 roku interdyscyplinarna wystawa Kocham Cię z daleka, ukazująca problem miłości, partnerskich relacji  młodych ludzi różnych ras. Brali w niej udział artyści  z Francji, Niemiec, Afryki, z Polski (m.in. Monika Sosnowska, Adam Adach,…). W 2002 roku Izabela Kowalczyk zrealizowała autorską wystawę Niebezpieczne związki, w której wzięli udział najważniejsi przedstawiciele sztuki krytycznej (G. Kowalski, K. Kozyra, A. Żebrowska, …). W roku następnym na podstawie nagrodzonego scenariusza Włodzimierza Nowaczyka w Konkursie Gazety Malarzy i Poetów została zrealizowana wystawa  Poznań nowoczesny. Sztuka lat 1956 – 1964. W tym cyklu odbyły sie także wystawy Marty Smolińskiej-Byczuk,  Samoświadomy obraz (2005), Zofii Starikiewicz,  Ponowoczesność i życie wieczne (2007) i Śniące ciała z udziałem Wojciecha Bąkowskiego, Tomasza Mroza, Magdaleny Starskiej i Izabeli Tarasewicz (2008). W 2010 roku w nurt wystaw problemowych wpisały się: Wzlot białego Cygana (Honza Zamojski, Grzegorz Drozd, Konrad Smoleński), międzynarodowy projekt  W poszukiwaniu szczęścia/ The pursuit of happiness oraz  Smakołyki, zrealizowane przez Zofię Starikiewicz jako kuratorkę, która zaprosiła trzy artystki: Barbarę Pilch, Angelikę Markul i Elżbietę Jabłońską. Pod koniec roku galeria prezentowała Kwiaty zła (Hubert Czerepok, Marek Wasilewski). W 2011 były to:  Transylwania 2, do której kurator, Michał Lasota, zaprosił m.in.: Wojciecha Bąkowskiego, Rafała Bujnowskiego, Piotra Bosackiego, Magdalenę Starską, Izę Tarasewicz i  Piotra Żylińskiego.  Wiosną kuratorka, Anna Czaban, zorganizowała ekspozycję pt. Kłusownicy z udziałem m.in.: Ewy Axelrad, Jakuba Czyszczonia, Konrada Smoleńskiego, Zofii Nierodzińskiej.
2012 rok rozpoczęła w galerii wystawa Sztuka Poznania 1989 – 2011, dokumentująca i podsumowująca wybrane fragment historii sztuk wizualnych w Poznaniu, towarzyszyła jej ekspozycja Arbeitsdisziplin, dla której punktem wyjścia było zapytanie: „Czy istnieje duch sztuki poznańskiej?”.

V. Prestiżowe imprezy fotograficzne Biennale Fotografii  (organizowane od 1998) – w 2000 roku miała miejsce II edycja –zatytułowana  Krystalizacje. Kolejne Biennale (pod tytułem Niecodzienność) odbyło sie po trzyletniej przerwie w 2003 roku. Następne edycje realizowano już zgodnie z nazwą co dwa lata: w 2005, 2007 i 2009. W  IV Biennale Fotografii wziął udział wybitny fotografik i wydawca magazynu „European Photography” – Andreas Müller-Pohle. W 2007 hasłem przewodnim były Tożsamości (świat – medium – fotograf) a w 2009 Fotografia/Ideologia/Polityka. Biennalowe prezentacje odbywają się nie tylko w siedzibie galerii, ale również w Starym Browarze, CK „Zamek” i galeriach prywatnych, np. Galeria EGO. Kolejna, siódma  już edycja odbyła się w 2011 roku. Tematem były szeroko pojmowane Marginesy?  Tak jak poprzednio – na Biennale złożyły się oprócz wystaw w Galerii Miejskiej liczne ekspozycje w różnych punktach miasta – m.in. w: Centrum Kultury Zamek, Galerii OKO/UCHO, Galerii Szyperska, Starym Browarze, klubie SPOT…

VI. Promocja wybijających się młodych twórców oraz interesujących debiutantów jest jednym z ważniejszych celów działalności „Arsenału”. W Galerii debiutowało lub miało jedną ze swych pierwszych wystaw wielu ciekawych, oryginalnych artystów, którzy wkrótce zaistnieli na artystycznej scenie Polski. Tutaj odbyły się wystawy:  Zobacz to, co ja – młoda sztuka Poznania (m.in.: Sonia Rammer, Maciej Kurak, Max Skorwider) – 2006, w 2007 Radosław Szlaga, Atlantis, w 2008 Śniące ciała (W. Bąkowski, T. Mróz, M. Starska, I. Tarasewicz),, również w tym roku indywidualna prezentacja prac Wojciecha Bąkowskiego pt. Idziesz ze mną? – Gdzie? – W dupę ciemną, w 2009 wystawa Normana Leto i Konrada Smoleńskiego Sprzedam połowę bliźniaka oraz  instalacja Ramaja Macieja Kuraka  umieszczona w powietrzu, nad pasażem przed Galerią. W 2010 roku to z kolei Fake Fauna Radka Szlagi, a w 2011 SUCHE  Ewy Axelrad.
Od 2002 do 2008 działała Galeria Letnia, która zgodnie z nazwą funkcjonowała w porze wakacji. Wśród najciekawszych wystaw tego cyklu należałoby wymienić prezentacje: Tomasza Mroza, Aleksandry Went i Alicji Karskiej, Anny Kaźmierczak oraz Kamila Strudzińskiego i Jacka Urbaniaka.  W latach  2007 – 2009 działała w „Arsenale”  Galeria Aneks, prowadzona przez Mikołaja Polińskiego. W jej ramach zaprezentowało się wielu młodych artystów, a wśród najbardziej interesujących: Ewa Kulesza (2007), Mikołaj Poliński (2007), Yukiko Terada (2008), Basia Bańda (2008), Katarzyna Kłudczyńska (2008) i Mathis Collins (2009).

VII. Wystawy pokonkursowe we współpracy z poznańską ASP (obecnie Uniwersytet Artystyczny)  – od 2001 roku Biennale Grafiki Studenckiej (była to  II edycja a później – co 2 lata – kolejne). Od 2007 w „Arsenale” odbywają się co roku prezentacje laureatów  Konkursu im. M. Dokowicz. Ostatnia miała miejsce w listopadzie 2012 roku, a towarzyszyła  32. już edycji tego prestiżowego konkursu dla młodych artystów.

Program wydawniczy Galerii Miejskiej Arsenał

Program wydawniczy Galerii Miejskiej Arsenał w latach 2000-2009 realizowany był w czterech blokach: pierwszy obejmował publikacje w formie

albumów towarzyszących przeglądowym wystawom wybitnych twórców Poznania; drugi blok to duże (50-60 stronicowe) katalogi do wystaw cyklicznych i zbiorowych wystaw problemowych oraz prezentacji sztuki spoza kraju; w trzecim bloku znajdują się 24-32 stronicowe katalogi do wystaw indywidualnych; czwarty blok to książki poświęcone sztuce, niskonakładowe książki artystyczne oraz wydawanie kwartalnika Gazeta Malarzy i Poetów.

 

Blok 1.

Albumy wybitnych artystów poznańskich to seria którą odznacza niezwykła precyzja edytorska i wysoka jakość druku reprodukowanych prac. Najczęściej zamykają ważny okres artysty w formie retrospektywy lub prezentują wybrane zagadnienia z dorobku twórcy. Nakładem Galerii ukazały się między innymi: Alfred Lenica (2002), Andrzej Bereziański 1939- 1999 Próba retrospektywy (2003), Zygmunt Warczygłowa (2005), Jan Berdyszak Prace 1960-2006 (2006), Andrzej Pepłoński Nie-powtórzenia 2007, Jerzy Piotrowicz W 65-tą rocznicę urodzin (2008),

Tadeusz Kalinowski 1909-1997, Ildefons Houwalt Twórca nie-zapoznany (2009).

 

Blok 2.

Głównym polem działalności wydawniczej

Aby otrzymywać informacje dotyczące wydarzeń
w Galerii Miejskiej Arsenał, wpisz poniżej
swój adres e-mail: