piątek, 3 lipca otwarte 12 — 19
Galeria Miejska Arsenał

Stary Rynek 6, Poznań
T. +48 61 852 95 02
E. arsenal@arsenal.art.pl

Godziny otwarcia:

Poniedziałek: nieczynne
Wtorek – Sobota: 12 — 19
Niedziela: 12 — 16

Magiczne zaangażowanie

Na początku była pajęczyca: sumeryjska Uttu, według Nawahów Na'ashjé'ii Asdzáá, grecka Arachne, w mitologii kultury Indian Hopi Kokyangwuti – kobieta poza czasem, reprezentująca wszystko to, co dobre, wzywana w chwilach, gdy potrzebna jest rada i opieka, nazywana jest też pajęczą babcią. Pajęczyca Wielu Wątków wykluła się z wiecznej potrzeby sprawiedliwości i z kurzu, jej styl to połączenie kurpiowskiej sztuki ludowej i figlarnego drag. Swoje siedlisko uwiła w górnych partiach ekspozycyjnych, szczękoczułkami obejmując stalowe sklepienie galerii miejskiej. Żywi się ciepłem projektorów zmieszanym ze skroplonym CO2 wydychanym przez heterotrofów, miłośników sztuki.

Amerykańska biolożka i filozofka Donna Haraway w swojej książce Staying with the Trouble: Making Kin in the Chthulucene, w której mierzy się z konsekwencjami zmian klimatycznych wywołanych przez człowieka, pisze o konieczności tworzenia innych, więcej niż ludzkich historii, które – plecione za pomocą czułych pajęczych przydatków – mogłyby rozchodzić się jak sieć w wiele stron naraz. Byłyby to opowieści sympoietyczne, tworzone kolektywnie, w odróżnieniu od tych autopoietycznych, reprodukujących same siebie. Historie na miarę pajęczego chthulucenu* to hybrydyczne śpiewy, rysunkowe przypowieści i tkane wzory, które nie dzielą i rządzą, ale łączą i spekulują na temat złożonych relacji zachodzących pomiędzy żyjącymi, transformującymi istotami. To opowieści uzdrawiające, przynoszące ulgę jak ściółka z rozkładających się liści i pobudzające fantazję jak dojrzewający kompost.

Wystawa Magiczne zaangażowanie, nad którą swoje nogogłaszczki rozpostarła Pajęczyca Wielu Wątków, jest miejscem, w którym splatamy wątki aktywistyczne, artystyczne, antyfaszystowskie, animistyczne, animalistyczne, antyrywalizacyjne, równościowe, magiczne i queer-feministyczne. Odbywające się w jej ramach wydarzenia mają na celu zdejmowanie „zaklęć kapitalizmu codziennego”, ukazanie zerwanych więzi pomiędzy światem społecznym a tym, co uznawane potocznie za „naturalne”. Tytuł odnosi się do tego, co zostało wyparte ze świata kierującego się logiką kapitalistycznego antropocenu, czyli do magii, rytuału, pamięci ludzkich i nie-ludzkich przodkiń, współczucia, relacyjności. Wernisaż wystawy odbędzie się w równonoc wiosenną, gdy słońce przechodzi przez punkt Barana, a ziemia budzi się z zimowego snu. Na otwarciu wystąpią: grupa śpiewaczo-performatywna Odłam Źdźbło, rozgrzewający serca podczas demonstracji Chor der Barmherzigen, a także wszechstronnie, artystycznie „rozkłączona’ Ola Winnicka z kolektywem Siory.

Wystawę można przemierzać, wybierając jeden ze szlaków: aktywizmu, animacji lub ścieżkę magicznego zaangażowania poprzez sztukę, które miejscami się przecinają, a odcinkami łączą. Wszystkie drogi mają swoje przewodniczki. Na szlaku aktywizmu,  umownie podzielonego na przystanki poświęcone wodzie, powietrzu, ziemi, lasowi, zwierzętom i ruchom, spotkać można Siostry Rzek, Obóz dla Mierzei Wiślanej, Flow, Polski Alarm Smogowy, obozowiczów dla klimatu i dla puszczy, Inicjatywę Dzikie Karpaty, Otwarte klatki, kolektyw Kąpielisko, ruchy antyłowieckie, Wolę Być, Extinction Rebellion, Młodzieżowy Strajk Klimatyczny, Fundację Mare...

W okolicach przystanku leśnego, leżącego na przecięciu szlaków, poświęconego puszczańskim porostom i starym drzewom, tym wciąż rosnącym i tym bezpowrotnie niszczonym, czeka na nas malarz, aktywista i gawędziarz Michał Chomiuk. Podczas swoich wędrówek po Lubelszczyźnie i Podlasiu zbiera wiejskie opowieści dotyczące belzebubów, rusałek, zmór i bab zielarek, przekazywane z ust do ust, utrwala je i opowiada dalej. Malarka i aktywistka Anna Błachno, aby w pełniejszy sposób oddać się działaniom w Puszczy Białowieskiej, porzuciła pracę i zamieszkała w Obozie dla Puszczy. Swoją praktykę określa jako „tradycyjne malarstwo weganistyczne”. Na szlaku Magicznego zaangażowania przywołuje niedźwiedzicę i wizjonerską Amanitę, a dokładnie ich moce, aby w życiu, tak jak w sztuce, pozostać: świadomą, etyczną, bliską natury, przede wszystkim tej własnej.

Ewa Ciepielewska to malarka, performerka i flisaczka przemierzająca rok w rok, od dwunastu lat Wisłę na drewnianym galarze, z prądem i pod prąd, na całej jej długości (941 km). Angażuje się w sprawę zachowania rzeki w stanie naturalnym, jest zwolenniczką przywrócenia brzegom ich nieregulowanego charakteru i usunięcia wszystkiego, co zatrzymuje jej nurt. Artystka podczas wystawy Magiczne zaangażowanie jest obecna, oprócz ludzkiej postaci, również w formie obrazów przywołujących zwierzęcych przyjaciół: Kuskusa – przodka z lasu, Księżycowego Zajączka Nousagi, Niebieską Panterę i Śnieżnego Samobieżnego.

W zestaw 150 przetworów powstałych podczas rezydencji po końcu świata w poznańskim DOMIE wyposaża nas artystka Adelina Cimochowicz, która na swoją pracownię wybrała domową i galaktyczną kuchnię.

Roślinnymi bohaterkami wystawy są Mandragora i Silphium. Ta pierwsza występuje w animacji poklatkowej autorstwa Małgorzaty Gurowskiej, druga stała się inspiracją dla powstania fontanny wykonanej przez Natalię Biało. Mandragora to istota przypominająca swoim kształtem figurę ludzką, podkreślająca integralność człowieka i przyrody. W ciemności kwitnie wielością barw, a jej działanie może być trujące lub uzdrawiające. Dzięki swojej hybrydycznej formie i magicznemu oddziaływaniu stała się pożywką dla mitów, wierzeń, wyobrażeń, lęków i domysłów. Niefrasobliwe wyrwanie jej z ziemi może wywołać burzę z piorunami. Z fontanny Natalii Biało tryska sok z Silphium – emanacja energii kobiecej. W starożytności surowiec pozyskiwany z rośliny był uznawany za panaceum, środek antyseptyczny, przeczyszczający, antykoncepcyjny i wczesnoporonny. Roślina miała również działanie afrodyzjakalne. Była gromadzona w skarbcach, a handel nią podlegał kontroli państwa. Według artystki Silphium jest jedną z pierwszych, utowarowionych roślin, które wyginęły na skutek działania człowieka.

Za pomocą rysunkowych opowieści z cyklu Symbiosis ilustratorka Yoanna Gwarek zabiera nas w podróż. Na niewielkiej kartce papieru łączy wiedzę lokalnych społeczności, czułość rysowniczki w studiowaniu fauny i flory oraz mądrość zdobywaną w drodze. Wędrująca księga ilustrowanych historii jest wypełniona czułymi refleksjami dotyczącymi współistnienia w zmieniającym się środowisku.

W Pasymiu, miasteczku na północnym wschodzie Polski, Klaudia Paliwoda wciela się w postaci z mazurskich legend, ożywiając za pomocą filmu pamięć o Smętku, Topielcu i rusałkach. Damien Brailly podróżując po Polsce z aparatem fotograficznym, portretuje Diabelskie Kamienie. Głazy, świadkowie ostatniego zlodowacenia, poruszają zbiorową wyobraźnię w zdominowanym przez symbolikę katolicką kraju. Legendy głoszą, że obecność skał związana jest z działaniem mocy wprost z piekielnych otchłani.

Pochodząca z Podlasia trójmiejska artystka Olga Anna Markowska używając kadzielnicy, poddaje czas i przestrzeń magicznym zaklęciom. Za pomocą emotywnych fotografii i wideo pokazuje, że natura to nie skapitalizowany artefakt, ale przede wszystkim dom, miejsce spotkań, przeżyć i uczuć.

Utytułowana twórczyni ludowa z Rogalinka Jadwiga Anioła plecie ozdobne pająki, wieńce dożynkowe, wykonuje kraszanki i pisanki. Na wystawie zaprezentuje własnoręcznie wykonanego pająka oraz poprowadzi warsztaty, podczas których podzieli się swoją wiedzą i rzemiosłem. Nazywany twórcą wiejskiego street artu, autor Pomnika Chłopa Daniel Rycharski w Arsenale pokazuje natomiast cztery ze swoich Strachów, czyli krzyży różnych religii, które ustawione na polu miały podwójną funkcję, z jednej strony przypominały wiejskiej społeczności o ich homoseksualnych sąsiadach, z drugiej – odstraszały uprzedzenia i dzikie zwierzęta. Prezentowane nieopodal makatki Joanny Borof z grupy Odłam Źdźbło przywołują pamięć o pożarach lasów na Syberii.

Wybierając szlak animacji, można doświadczyć wystawy nie tylko jako przestrzeni prezentacji, ale również jako miejsca działania. Uczestniczki i uczestnicy wydarzeń edukacyjnych wnoszą do galerii swoje zaangażowanie – czasem intencjonalnie pozostawiając po sobie ślad, a czasem zupełnie nieświadomie rozsiewając nasiona przyniesione pod butami. Młodsi i starsi grają w podchody, przygotowują scenariusze i scenorysy – a wszystko to po to, aby aktywnie wziąć udział, dać wyraz temu, co myślą i jak odbierają instytucjonalną przestrzeń sztuki.

Finisaż Magicznego zaangażowania uświetni dwudniowe ściółkowanie ze Wspólnotą międzygatunkową. Ściółkowanie to praktyka znana każdemu ogrodnikowi i ogrodniczce, polega na obkładaniu ziemi wokół roślin różnymi materiałami w celu zabezpieczenia ich przed mrozem, a samej ziemi – przed utratą wilgoci i erozją. Na wystawie stanie się gestem troski wobec tych milczących, ale wytrwałych istot, które towarzyszą nam codziennie, współtworząc ekosystemy, bez których nasze życie nie byłoby możliwe.

W języku angielskim istnieje powiedzenie „walk the talk”, oznacza ono życie zgodne z głoszonymi przekonaniami. Podczas Magicznego zaangażowania łączymy szlaki i opowieści, sztukę praktykujemy w działaniu, aktywizm w magii, to co społeczne przestało nam wystarczać, dlatego zaangażowanie definiujemy szeroko, współtworząc hybrydy i kolektywy. Recyklingujemy i upcyklingujemy rytuały z niepamięci zachowanej na poziomie komórkowym. Jako przedstawicielki i przedstawiciele gatunku ludzkiego, po łacinie humanus, czujemy, że jesteśmy z tego świata ulepione i ulepieni, szukamy zatem genealogii w bliższym nam humusie  aniżeli w patriarchalnej prze-mocy rodowego nazwiska. Pragniemy zbutwienia tożsamości w symbiotycznej, czującej i twórczej biomasie, stania się bezimiennymi dziećmi kompostu.

_________________

*Chthulucene to termin zaczerpnięty z książki Donny Haraway Staying with the Trouble. Making Kin in the Chthulucene, Duke University Press 2016. Pojęcie zaproponowane przez Haraway powstało z połączenia greckich chton ‘ziemia’ i kainos ‘nowy’ i ma oznaczać ‘czas ziemi; tego, co chroniczne’.


Szlak artystyczny:

Jadwiga Anioła, Natalia Biało, Anna Błachno, Joanna Borof, Damien Brailly, Michał Chomiuk, Chor der Barmherzigen, Ewa Ciepielewska,  Adelina Cimochowicz, Małgorzata Gurowska, Yoanna Gwarek, Cecylia Malik, Olga Anna Markowska, Odłam Źdźbło, Klaudia Paliwoda, Daniel Rycharski, Ola Winnicka / SIORY, Wspólnota międzygatunkowa +

Szlak aktywistyczny:

Extinction Rebellion, Flow, Fundacja Mare, Inicjatywa Dzikie Karpaty, Kolektyw Kąpielisko, Młodzieżowy Strajk Klimatyczny, Obóz dla Klimatu, Obóz dla Mierzei Wiślanej, Obóz dla Puszczy, Otwarte klatki, Polski Alarm Smogowy, Poznaniacy Przeciwko Myśliwym, Siostry Rzeki, Wolę Być.

Szlak animacyjny:

Dziewczyny w Naturze: Sara Grolewska i Anka Gruszka, Tomasz Knioła, Klaudia Lewczuk, Muzealne Biuro Wycieczkowe: Tomek Pawłowski i Rafał Żarski, Anna Trąbała-Nergiz, Agata Witkowska, Grażyna Wydrowska

Przewodniczki: 

Paweł Błęcki, Kinga Mistrzak, Zofia nierodzińska, anna siekiera

Współpraca: 

Aleksandra Polerowicz


19.09.2020, g. 15.00 - oprowadzanie z przewodniczkami i artystkami


fot. Joanna Draszawka

archiwum

Bieguny. Dialogi młodych: INNY – edycja 2.
Współbrzmienie zdarzeń
Mariusz Kruk
22.05 — 28.06.2020
Catering dla najdłużej przebywających w galerii gości
Tatiana Czekalska, Leszek Golec
24.01 — 14.06.2020
BORIS BUĆAN
plakaty
KOMUNIKAT
11.03.2020
Czerwień i fiolet
Ewa Harabasz
4.01 — 9.02.2020
Kreatywne Stany Chorobowe:
AIDS, HIV, RAK
8.11.2019 — 12.01.2020
Bieguny
Dialogi młodych: INNY
15.11 – 31.12.2019
Galeria Miejska Arsenał

Stary Rynek 6 | 61 – 772 Poznań
T. +48 61 852 95 02 | F. +48 61 852 95 01
arsenal@arsenal.art.pl

Godziny otwarcia:

Poniedziałek: nieczynne
Wtorek – Sobota: 12 — 19
Niedziela: 12 — 16